Dominikanki - a kto to taki?

sierpnia 08, 2016

Dominikanki - a kto to taki?

Ostatnio zorientowałam się, że trudno jest znaleźć jakieś kompletne wyjaśnienia na temat tego, co to znaczy "być dominikanką" i czym różnią się różne "rodzaje dominikanek". Więc dziś, w uroczystość św. Dominika, postaram się to wyjaśnić.

Dominikanki są duchowymi "siostrami", "córkami", "praprapra-wnuczkami" św. Dominika Guzmana, założyciela Zakonu Kaznodziejskiego zwanego potocznie Dominikańskim. Są nimi nie tylko "w sercu", ale również w sposób prawnie zatwierdzony przez Kościół i przez Zakon.

Zakon Dominikański od początku swojego istnienia składa się z trzech gałęzi: braci, mniszek i świeckich. Członkowie każdej z tych gałęzi na ręce generała Zakonu lub jego reprezentanta składają swoje śluby lub - w przypadku świeckich - przyrzeczenia.

Tak zwana "Rodzina Dominikańska" jest rzeczywistością bardzo złożoną, bo należą do niej - oprócz członków Zakonu - również inne zgromadzenia, wspólnoty i instytuty świeckie, które zostały do niej włączone przez władze Zakonu.

Najogólniej rzecz biorąc współcześnie istnieją cztery rodzaje dominikanek:

1. mniszki dominikańskie czyli siostry żyjące we wspólnocie klauzurowej
2. świeckie dominikanki, włączone do tzw. Trzeciego Zakonu
3. siostry dominikanki w zgromadzeniu zakonnym: czynnym, albo kontemplacyjno-apostolskim
4. panie zrzeszone w dominikańskim instytucie świeckim.

A teraz parę słów wyjaśnienia. 

1. Mniszki dominikańskie, czyli siostry dominikanki klauzurowe. W czasach św. Dominika była to jedyna forma kobiecego życia zakonnego. Co więcej: pierwszy klasztor dominikańskich mniszek powstał dziesięć lat przed formalnym założeniem Braci Kaznodziejów (czyli dominikanów). Siostry dominikanki klauzurowe "wspierają dominikańskie przepowiadanie modlitwą i słuchaniem Chrystusa", modlą się zwłaszcza za grzeszników i za braci dominikanów. W Polsce są trzy klasztory mniszek, a wszystkie klasztory rozsiane po świecie tworzą wspólnie tzw. II Zakon. Na temat mniszek można poczytać np. na stronie klasztoru w Radoniach.

 
2. Świeckie dominikanki (dawniej zwane tercjarkami), skupione w grupach zwanych fraterniami. Fraternie mogą być żeńskie, albo mieszane (dla kobiet i mężczyzn). Fraternie "zrzeszają osoby w różnym wieku, pozostające w stanie wolnym lub małżonków, którzy na swojej duchowej drodze pragną czerpać z tradycji dominikańskiej i włączać się w apostolską misję Zakonu, wspólną dla wszystkich jego członków". Więcej o świeckich dominikan(k)ach.

 
3. Siostry dominikanki z różnych zgromadzeń zakonnych. Zgromadzenie zakonne to - w największym skrócie - taka forma życia poświęconego Bogu w Kościele rzymskokatolickim, w której osoba żyje we wspólnocie sióstr/braci ze swojego zgromadzenia, według Konstytucji zatwierdzonych przez Kościół dla tego zgromadzenia i składa publicznie śluby (tzw. profesję) rad ewangelicznych: posłuszeństwa, czystości i ubóstwa. Większość zgromadzeń włącza się aktywnie w życie Kościoła przez działalność apostolską i charytatywną.
Dominikańskie żeńskie zgromadzenia zakonne powstawały od XIX wieku, w różnych okolicznościach i krajach. Każde ma swoją specyfikę, styl i pole działania, ale wszystkie odwołują się do św. Dominika i jego charyzmatu (np. w naszym zgromadzeniu siostry ślubują posłuszeństwo Bogu, przełożonym i św. Dominikowi). Większość zgromadzeń dominikańskich to zgromadzenia habitowe. Jest ich na świecie - ich, czyli zgromadzeń! - około 150 (np. w południowych Włoszech działa kilkanaście zgromadzeń dominikańskich).

W Polsce swoje domy i wspólnoty ma pięć żeńskich zgromadzeń dominikańskich: 
Zgromadzenie Sióstr św. Dominika - znane na świecie jako „polskie dominikanki” 
Zgromadzenie Sióstr Dominikanek Misjonarek Jezusa i Maryi 

Zgromadzenie Sióstr Dominikanek Matki Bożej Różańcowej 
Unia św. Katarzyny ze Sieny - Misjonarki Szkoły (nazwa krótka: Misjonarki Szkoły) - zgromadzenie bezhabitowe, do którego należą autorki tego bloga 
Wspólnota Małych Sióstr Baranka. 

4. Dominikankami są też panie przeżywające swoje poświęcenie Bogu i Kościołowi w instytutach świeckich. Instytut świecki jest wspólnotą świeckich kobiet konsekrowanych, które żyją duchowością dominikańską, ale na co dzień żyją, pracują i mieszkają w swoim własnym środowisku. Ich najważniejszym "zadaniem" jest cicha obecność w świecie i świadczenie własnym życiem o czułej miłości Boga do każdego człowieka.

W Rodzinie Dominikańskiej w Polsce są dwa takie instytuty:

- Świecki Instytut Dominikański z Orleanu
- Świecki Instytut Caritas Christi.

 

Chcecie wiedzieć więcej? Szukajcie, a znajdziecie! Kontakty (i linki...) do wszystkich wyżej wymienionych gałęzi Rodziny Dominikańskiej można znaleźć na stronie: https://info.dominikanie.pl/kontakty/rodzina-dominikanska/. 

Owocnych poszukiwań! 

Sabina 

PS A więcej o naszej "dominikańskości" można poczytać w tym poście: https://misjonarkiszkoly.blogspot.com/2010/05/dominikanka-byc.html 

św. Dominik Guzman, założyciel dominikanów i dominikanek,
fresk w Bolonii, XIII wiek

Czytaj dalej »

Dominikanką być...

maja 23, 2010

Dominikanką być...

W zeszłym roku pisałam, że 24 maja obchodzimy rocznicę przeniesienia relikwii św. Dominika, które to wydarzenie było otwarciem jego procesu kanonizacyjnego. Korzystam z okazji, żeby napisać parę słów o św. Dominiku jako naszym, moim Ojcu, Ojcu któremu ślubowałam posłuszeństwo. W związku z tym napiszę też o naszym „byciu dominikankami”.

Ludzie – nawet sami bracia dominikanie – dziwią się, kiedy przedstawiając się doprecyzowuję, że jestem siostrą dominikanką (bezhabitową, co widać...). Ale to nie jest jakiś szczegół bez większego znaczenia. Myślę, że głębi powołania Misjonarki Szkoły nie da się uchwycić bez zrozumienia pragnień św. Dominika: dotrzeć z Ewangelią na krańce ziemi i na krańce… umysłu, własnego i innych ludzi.

Nasze Konstytucje bezpośrednio o Świętym… mówią bardzo mało. Ale całe są przesiąknięte duchem dominikańskim. Widać to znakomicie przy całościowej lekturze tekstu i przy porównywaniu go z Konstytucjami braci dominikanów. W naszej Konstytucji podstawowej (część, która nie podlega zmianom) czytamy między innymi: 

"Włączone do Zakonu Dominikańskiego uczestniczymy, w miarę możliwości, w misji Apostołów i naśladujemy ich życie w formie podanej przez św. Dominika. A zatem prowadzimy życie wspólnotowe, mając jedno serce i jedną duszę, wierne w profesji rad ewangelicznych, żarliwe we wspólnym sprawowaniu liturgii, zwłaszcza Eucharystii i Świętego Oficjum, hojne na indywidualnej modlitwie, gorliwe w studium, wytrwałe w przestrzeganiu obserwacji zakonnych" (nr IV); 

"Misja Dominika, którą otrzymujemy jako spadek po ojcu dla córek, które go kochają i naśladują go, jest pochodną misji Słowa" (nr V); 

"(…) każde [nasze] działanie apostolskie – a zwłaszcza nauczanie – wypływa jak dar światła i miłości ze studium i kontemplacji Bożej prawdy oraz z gorliwego studium prawd ludzkich, które są odblaskiem Prawdy wiecznej i niestworzonej". (tamże nr IV).

I jeszcze jedno. W dniu pierwszej profesji otrzymujemy habit dominikański i … wyrzekamy się zakładania go za życia. Wypowiadamy wtedy taką modlitwę (cytuję fragmenty):

"O błogosławiona Trójco, Ojcze, Synu i Duchu Święty, ofiaruję Ci w darze przez najczystsze ręce świętej Dziewicy Maryi biało-czarny habit dominikański, który otrzymałam jako dar Twojej nieskończonej miłości i miłosierdzia... Jezu, ... dozwól mi dla naśladowania Ciebie tak, jak potrafię, wyrzec się w duchu pokory zaszczytu ukazywania się światu odzianą chwałą Twojej oblubienicy...
Spraw, abym przed Tobą była zawsze przyobleczona duchowo w święty habit dominikański i zasłużyła na założenie go, gdy moje ciało będzie odpoczywało w oczekiwaniu na wieczne zmartwychwstanie, aby potem wraz z synami św. Dominika w szczęśliwej wieczności iść za Tobą, Niepokalany Baranku, dokądkolwiek pójdziesz. Amen".

Mam nadzieję, że na Sądzie Ostatecznym bracia dominikanie nie zdziwią się zbytnio widząc nas obok siebie, a Ojciec Przedwieczny znajdzie we mnie duchowe podobieństwo do swojego Syna i – „nawet bez patrzenia na habit” – podobieństwo do św. Dominika.
Sabina

PS Wszystkie teksty źródłowe zostały przetłumaczone z włoskiego przeze mnie.
Wyjaśnię na wszelki wypadek - gdyby ktoś zamierzał się kłócić o terminologię i różnice pojęć: Zakon Dominikański i Rodzina Dominikańska. Piszę „włączone do Zakonu Dominikańskiego”, bo tak brzmi dosłowne tłumaczenie z języka włoskiego tekstu naszej "Konstytucji podstawowej". Takiej terminologii użył też w stosownym dokumencie z 1924 Generał Zakonu o. Ludwik Theissling.

Fra Angelico, św. Dominik (fragment tryptyku z Perugii)

Czytaj dalej »

To ty jesteś siostrą? … A co siostry robią?

lutego 14, 2010

To ty jesteś siostrą? … A co siostry robią?

Dość często słyszę takie pytanie i zazwyczaj jest ono pierwsze, albo jedno z pierwszych. I co tu odpowiedzieć?

Moim zdaniem to pytanie opiera się na niewłaściwym założeniu. Ktoś mówił: po co iść do zakonu, skoro będąc w świecie mogę robić to samo: pomagać w parafii, katechizować, uczyć dzieci, zajmować się chorymi, nawet pojechać na misje... To po co w ogóle iść do zakonu?

Jeżeli myślimy o życiu zakonnym w kategoriach robienia tego czy tamtego, to myślę, że jesteśmy w podstawowym błędzie. Siostry zakonne są siostrami, są osobami poświęconymi Bogu, czyli takimi dla których całe istnienie i każdy czyn „z założenia” jest na większą chwałę Bożą i dla zbawienia dusz. A to, co siostry robią i gdzie, to kwestia wtórna. Zależy od charyzmatu danego zgromadzenia, ale też od miejsca, czasu, okoliczności.

Powracając do tytułowego pytania: kim jesteśmy?

- Jesteśmy dominikańskim zgromadzeniem zakonnym, którego członkinie poświęcają się Bogu i zbawieniu dusz, idąc za Jezusem, który „dziewiczy i ubogi przez posłuszeństwo aż do śmierci krzyżowej odkupił i uświęcił ludzi”;

- Jesteśmy zakonnicami, które mogą zajmować się w świecie apostolstwem indywidualnym jako nauczycielki lub osoby wykonujące wolne zawody.

- Właściwym polem naszej działalności jest szkoła i te wszystkie formy apostolstwa, zwłaszcza intelektualnego, które okazują się przydatne dla dobra dusz, zwłaszcza dla chrześcijańskiego wychowania młodzieży. 

Sabina

PS Cytaty pochodzą z naszych Konstytucji. 

Czytaj dalej »